ශ්රී ලංකාව මුහුණ දුන් දැඩි ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු, රටේ ණය බර පිළිබඳව විවිධ දේශපාලනික සහ සමාජීය මතවාද නිර්මාණය වී ඇත. “රට ණය උගුලක සිර වී ඇතැයි” ඇතැමුන් තර්ක කළ ද, නිල රාජ්ය මූල්ය දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ ශ්රී ලංකාවේ ණය ගමන් මගෙහි (Debt Trajectory) ධනාත්මක හැරවුමක් සිදු වෙමින් පවතින බවයි.
මෙම ලිපියේ අරමුණ වන්නේ නිල සංඛ්යාලේඛන මත පදනම්ව, මෑත කාලීනව ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත ණය බර අඩු වීමට බලපෑ ප්රධාන ආර්ථික සාධක විමර්ශනය කිරීමයි.
සංඛ්යාලේඛන මගින් තහවුරු වන සත්යය
මුදල් අමාත්යාංශයේ රාජ්ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය (DMO) විසින් නිකුත් කරන ලද 2026 පළමු කාර්තුවේ ‘Debt Bulletin’ වාර්තාවට අනුව, 2025 අවසානයේ සිට 2026 මාර්තු 31 දක්වා කාලය තුළ කැපී පෙනෙන ණය අඩු වීමක් වාර්තා වී ඇත.
| ණය වර්ගීකරණය | 2025 අවසානය (USD මිලියන) | 2026 මාර්තු 31 (USD මිලියන) | වෙනස |
| සමස්ත ණය ප්රමාණය | 103,861 | 102,267 | පහළ යාමකි |
| මධ්යම රජයේ ණය | 100,356 | 98,965 | 1.38%ක අඩු වීමකි |
| විදේශීය ණය | 37,663 | 37,468 | පහළ යාමකි |
(මූලාශ්රය: මුදල් අමාත්යාංශයේ රාජ්ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය – 2026 Q1 වාර්තාව)
මාස කිහිපයක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ ඩොලර් බිලියන ගණනක ණය අඩු වීමක් හුදෙක් අහඹුවක් නො වේ. ඒ පිටුපස ඇති ප්රධාන ආර්ථික සාධක හතරක් පහත දැක්වෙන පරිදි හඳුනා ගත හැක.
1. රුපියල ශක්තිමත් වීම (විනිමය අනුපාතයේ බලපෑම)
සමස්ත ණය ප්රමාණයේ ඩොලර් අගය අඩු වීමට බලපාන ප්රධානතම තාක්ෂණික සාධකය මෙයයි. ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත ණය බරෙන් අඩකට වඩා ඇත්තේ දේශීය රුපියල් ණය වශයෙනි. ජාත්යන්තර ප්රමිතීන්ට අනුව මෙම දත්ත ඉදිරිපත් කරන්නේ ඇමරිකානු ඩොලර්වලිනි.
පසුගිය කාලය තුළ ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව ශ්රී ලංකා රුපියල අතිප්රමාණය වීම (Appreciate) හේතුවෙන්, රුපියල් බිලියන ගණනින් ඇති දේශීය ණය ප්රමාණය ඩොලර්වලට පරිවර්තනය කර ගණනය කිරීමේදී එහි ඩොලර් අගය ස්වයංක්රියවම අඩු වී පෙන්වයි. මෙය ආර්ථිකය ස්ථායී වීමත් සමග ලැබෙන සෘජු වාසියකි.
2. මූල්ය විනය සහ ප්රාථමික ගිණුමේ අතිරික්තය (Primary Surplus)
ණය අඩු වීම පිටුපස ඇති ප්රබලතම ප්රතිපත්තිමය හේතුව වන්නේ රජයේ මූල්ය කළමනාකරණයයි. රජයේ බදු සහ බදු-නොවන ආදායම්, රජයේ එදිනෙදා වියදම්වලට වඩා (පොලී ගෙවීම් හැර) වැඩි වූ විට එය ප්රාථමික අතිරික්තයක් ලෙස හැඳින්වේ.
මෙම අතිරික්තය හේතුවෙන්, එදිනෙදා වියදම් පියවා ගැනීමට අලුතින් ණය ගැනීමට රජයට සිදු නො වන අතර, එම අතිරික්ත ආදායමෙන් පැරණි ණයවල මූලික මුදල (Principal) ආපසු ගෙවීමට රජයට හැකියාව ලැබී ඇත. ශුද්ධ ණය ආපසු ගෙවීම (Net Repayment) ධනාත්මක මට්ටමක පවත්වා ගැනීම මෙමගින් තහවුරු වී තිබේ.
3. ණය ප්රතිව්යුහගතකරණයේ සාර්ථකත්වය
ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) සමග එක්ව ක්රියාත්මක කළ විදේශ ණය ප්රතිව්යුහගතකරණ ක්රියාවලියේ ප්රතිඵල දැන් සංඛ්යාලේඛන තුළින් නිරූපණය වීමට පටන් ගෙන ඇත. ද්විපාර්ශ්වික සහ වාණිජ ණය හිමියන් සමග ඇති කරගත් එකඟතා මත, යම් ණය ප්රමාණයක් කපා හැරීමට (Haircut) ලක් වීම හේතුවෙන් විදේශීය ණය ප්රමාණය නිරපේක්ෂවම පහළ ගොස් ඇත (ඩොලර් මිලියන 37,663 සිට 37,468 දක්වා).
4. ඉහළ පොලියට වාණිජ ණය ලබා ගැනීම සීමා කිරීම
අතීතයේදී අයවැය හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා ජාත්යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර (ISBs) වැනි ඉහළ පොලී අනුපාත සහිත වාණිජ ණය විශාල වශයෙන් ලබා ගැනුණි. එහෙත් වත්මන් මූල්ය ප්රතිපත්ති යටතේ වාණිජ වෙළඳපොළෙන් ණය ලබා ගැනීම අත්හිටුවා ඇති අතර, අත්යවශ්ය සංවර්ධන කටයුතු සඳහා ලබා ගන්නා සහනදායී ණය පමණක් සීමිතව ලබා ගනී. නව ණය විශාල වශයෙන් එකතු නොවීම, සමස්ත ණය ශේෂය පහළ යාමට තවත් හේතුවකි.
2026 පළමු කාර්තුවේ ණය වාර්තා මගින් පැහැදිලිවම පෙන්වා දෙන්නේ දේශපාලන වාද විවාදවලින් ඔබ්බට ගිය සැබෑ ආර්ථික යථාර්ථයකි. සමස්ත ණය බරෙහි ඩොලර් අගය පහළ යාම යනු හුදෙක් එක් සාධකයක ප්රාතිහාර්යයක් නො වේ. එය රජයේ දැඩි මූල්ය විනය, සාර්ථක ප්රතිව්යුහගතකරණ එකඟතා සහ සාර්ව ආර්ථික ස්ථායීතාවයේ (Macroeconomic stability) සාමූහික ප්රතිඵලයකි.
ඉදිරියේදී මෙම අත් කරගත් ජයග්රහණය තිරසර කර ගැනීම සඳහා රටේ ආර්ථිකය (GDP) අඛණ්ඩව ප්රසාරණය කිරීම සහ අපනයන ආදායම් වර්ධනය කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
