අජිත් පැරකුම් ජයසිංහ
1971 සහ 1989 වසරවලදී මෙරට සමාජවාදී පාලනයක් උදෙසා තරුණ ජීවිත දහස් ගණනක් බිලිදුන් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (ජවිපෙ), අද වන විට බලය වෙනුවෙන් තම ප්රතිපත්ති මෙන්ම රටේ අනාගතයද පාවා දී ඇත. 2024 වසරේදී, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) වැඩපිළිවෙළ යටතේ ආර්ථිකය ස්ථාවරව ඉදිරියට රැගෙන යමින් තිබූ ධනවාදී ආණ්ඩුවක් බිඳ දමා, ජනතාවට සෞභාග්යයේ අසත්ය පොරොන්දු දෙමින් ඔවුහු බලයට පත් වූහ. එහෙත්, අද වන විට ඔවුන් සමාජවාදයත්, ධනවාදයත් යන දෙකම අසාර්ථක කරමින් රට දැඩි ආර්ථික සහ සමාජයීය අස්ථාවරත්වයකට ඇද දමා තිබේ.
IMF වැඩපිළිවෙළ සහ ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ අඩාල කිරීම
මෑතකදී ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) විසින් සිය විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ 5 වන සහ 6 වන සමාලෝචන ඒකාබද්ධව නිම කරමින් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 695ක මුදලක් නිදහස් කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. මින් 2022 ආර්ථික බිඳවැටීමෙන් පසු ලංකාවට ලැබුණු සමස්ත ණය මුදල ඩොලර් බිලියන 2.4ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, ජවිපෙ ආණ්ඩුව මෙම IMF වැඩපිළිවෙළ ඉදිරියට ගෙන යන්නේ දැඩි බියකින් සහ අකමැත්තකිනි. එමෙන්ම රටේ දිගුකාලීන වර්ධනයට අත්යවශ්ය වන ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ රැසක් ඔවුන් විසින් මුළුමනින්ම අඩාල කර ඇත.
- බලශක්ති ක්ෂේත්රය අඩපණ කිරීම: ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (CEB) වෙන් කිරීමට පියවර ගත්තද, බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ විදේශීය ආයෝජන දිරිගැන්වීමට ආණ්ඩුව අපොහොසත් වී ඇති අතර එම ප්රතිසංස්කරණ අඩාල වී ඇත.
- පෞද්ගලික ආයෝජන අධෛර්යවත් කිරීම: බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ ඉන්දීය ආයෝජන ප්රතික්ෂේප කිරීම, ශ්රීලංකන් ගුවන් සේවය සහ මත්තල ගුවන් තොටුපළ පෞද්ගලීකරණය කිරීමේ උත්සාහයන් අත්හිටුවීම හරහා පෞද්ගලික ආයෝජන දැඩි ලෙස අධෛර්යවත් කර තිබේ.
- රාජ්ය ව්යවසාය පෝෂණය කිරීම: පාඩු ලබන රාජ්ය ආයතන එලෙසම සුරකිමින්, ‘මෙට්රෝ බස්’ වැනි අලුත් රාජ්ය ව්යාපාර ආරම්භ කරමින් රාජ්ය ඒකාධිකාරය තවදුරටත් පුළුල් කිරීමට කටයුතු කරයි.
දූෂණය, අකාර්යක්ෂමතාව සහ භාණ්ඩාගාරයේ අර්බුදය
රාජ්ය පාලනයේ විනිවිදභාවය ගැන කතා කළ ජවිපෙ පාලනය යටතේ දූෂණය සහ අකාර්යක්ෂමතාව ඉහළ ගොස් ඇත. බාල ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීමේ දූෂිත ගනුදෙනුවකින් රටට විශාල මූල්ය පාඩුවක් සිදු විය.
එමෙන්ම, මුදල් අමාත්යාංශයේ බාහිර සම්පත් දෙපාර්තමේන්තුවේ ඩිජිටල් පද්ධතියට එල්ල වූ සයිබර් ප්රහාරයක් (phishing attack) හේතුවෙන්, ඕස්ට්රේලියානු රජයට ගෙවීමට තිබූ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.5ක ණය වාරිකයක් වංචනික ලෙස වෙනත් ගිණුමකට බැර වී අත්හිටුවීමට සිදු විය. මින් රටේ ණය පියවීමේ නීතිමය ක්රියාවලිය පවා ජාත්යන්තරය හමුවේ බරපතළ අභියෝගයකට ලක්ව ඇත.
ව්යාජ පාරිභෝගිකවාදයේ පරස්පරය සහ බාහිර කම්පන
රාජ්ය ව්යවසාය හරහා සමාජවාදය ප්රවර්ධනය කරන බව පවසන ජවිපෙ ආණ්ඩුවේ ඇති ලොකුම පරස්පරය නම්, කිසිදු පාලනයකින් තොරව වාහන ආනයනයට ඉඩ දෙමින් සමාජය තුළ දැඩි ‘පාරිභෝජනවාදයක්’ (consumerism) ප්රවර්ධනය කිරීමයි. මේ හරහා රේගු බදු ආදායම් කෘත්රිමව ඉහළ නංවා ගනිමින් තාවකාලික වාසියක් ලැබුවද, වත්මන් මැදපෙරදිග අර්බුදය හමුවේ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමත් සමග මෙය රටේ ආර්ථිකයට මාරාන්තික වී ඇත.
2025 වසරේ 5.0%ක් වූ ආර්ථික වර්ධන වේගය, 2026 වසර අවසන් වන විට 3.0% දක්වා පහත වැටෙනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇත. මීට අමතරව ‘ඩිට්වා’ (Ditwah) සුළි කුණාටුව නිසා කෘෂිකර්මාන්තයට සහ යටිතල පහසුකම්වලට සිදු වූ හානිය හේතුවෙන් දේශීය ආහාර මිල ගණන් සීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ. පොහොර හිඟය යල කන්නයට ද බලපා ඇති අතර, මහ කන්නයේ ගොවිතැනට පොහොර සැපයීම අවිනිශ්චිතය. ආහාර සුරක්ෂිත භාවය ද අර්බුදයට ලක්ව තිබේ.
මෙම බාහිර හා අභ්යන්තර කම්පන හමුවේ රටේ ආර්ථික සමතුලිතතාව බිඳ වැටී ඇති ආකාරය පහත දත්ත වලින් පැහැදිලි වේ:
| ආර්ථික දර්ශකය | පෙර පැවති මට්ටම | 2026 වත්මන් තත්ත්වය |
| මාසික ඉන්ධන ආනයන වියදම | ඩොලර් මිලියන 152 (පසුගිය දෙසැම්බර්) | ඩොලර් මිලියන 886 (අප්රේල් මාසය) |
| සංචාරක ආදායම (පළමු මාස 4) | ඩොලර් බිලියන 1.37 (පෙර වසරේ) | ඩොලර් බිලියන 1.11 (38.8%ක කඩා වැටීමක්) |
| ජංගම ගිණුමේ ශේෂය (Current Account) | ස්ථාවර අතිරික්තයක් | දදේනි (GDP) යෙන් 0.5%ක හිඟයක් |
| උද්ධමනය (Inflation) | පාලනය කළ මට්ටමක | 6.1% දක්වා ඉහළ යාමේ අවදානමක් |
සාර්ව ආර්ථික ඉලක්ක සහ IMF ලබා දුන් සහන
රට තුළ මෙවැනි අස්ථාවරත්වයක් පැවතියද, IMF සංවිධානය අවධානය යොමු කරන්නේ සාර්ව ආර්ථික දර්ශක (macroeconomic numbers) දෙස පමණි. පවතින ද්විත්ව අර්බුදය හමුවේ ආණ්ඩුවට යම් හුස්ම ගැනීමේ ඉඩක් ලබා දෙමින් IMF ආයතනය පහත දැක්වෙන සහන ලබා දී ඇත:
- රාජ්ය අයවැය හිඟය දදේනි (GDP) යෙන් 5.1%ක් දක්වා පුළුල් කිරීමට අවසර දීම (2025 දී මෙය 2.3% කි).
- රජයේ ප්රාථමික අයවැය අතිරික්ත ඉලක්කය (Primary Surplus) පසුගිය වසරේ පැවති 5.4% සිට 1.4%ක් දක්වා අඩු කිරීම.
කෙසේ වෙතත්, මෙම මූල්ය ලිහිල් කිරීම් ජනතාවට සහන සැලසීමට යොදා ගන්නවා වෙනුවට ආණ්ඩුවේ අදූරදර්ශී ප්රතිපත්ති වසා ගැනීමට යොදා ගනිමින් සිටියි.
බදු බර, අසාර්ථක සුභසාධනය සහ පරම්පරාවක පාවාදීම
ජවිපෙ ආණ්ඩුව රටේ අත්යවශ්ය ආහාර ද්රව්ය, ඖෂධ, අධ්යාපන උපකරණ සහ කාන්තා සනීපාරක්ෂක ද්රව්ය මත පවා අධික බදු පනවමින් මහජනතාව සූරාකමින් සිටියි. එසේ එකතු කරගන්නා බදු මුදල්, සුපිරි සුඛෝපභෝගී වාහන සඳහා පවා ලබාදෙන ඉන්ධන සහනාධාර වෙනුවෙන් නාස්ති කෙරේ. මෙයින් පහළ මැද පාන්තිකයින් සම්පූර්ණයෙන්ම අසරණ වී ඇත.
අනෙක් පසින්, ‘අස්වැසුම’ සුභසාධන වැඩපිළිවෙළ හරහා දිළිඳු ජනතාවට ලබාදෙන සොච්චම් මුදල පවතින දැඩි දරිද්රතාවයට සාපේක්ෂව කිසිසේත් ප්රමාණවත් නොවේ. 2026 මැයි මාසයේදී මෙරට දරිද්රතාවය තවදුරටත් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, සමස්ත ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකක් (25%) දරිද්රතා රේඛාවෙන් පහළට ඇද දමා ඇත.
ජවිපෙ පාලනය විසින් පාවා දී ඇත්තේ බලය පසුපස අන්ධව දිවයන ඔවුන්ගේ වත්මන් ආධාරකරුවන් පමණක් නොවේ; සමාජවාදය වෙනුවෙන් ජීවිත පූජා කළ අතීත තරුණ පරම්පරාවන් ය. ඔවුන් ගලවාගත නොහැකි IMF උගුලක රට සිරකර, ධනවාදී ආර්ථික වර්ධනය මෙන්ම සමාජවාදී සුභසාධනය යන දෙකම අඩාල කර ඇත. වැරදි මොහොතක, අසත්ය ප්රචාර මඟින් ජනතාව මුලා කරමින් බලය ලබාගත් ජවිපෙ, අද වන විට සමාජවාදයෙන් මෙන්ම ධනවාදයෙන්ද එකසේ අසාර්ථක වී රටම අගාධයකට ඇද දමා තිබේ.
