Praja.lk
නඩු විභාගයකදී පැමිණිල්ල වෙනුවෙන් පෙනී සිටින රජයේ නීතිඥවරයකු වන නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජනරාල් දිලීප පීරිස් වැනි නීතිඥවරුන් අධිකරණය හමුවේ සැකකරුවන්ට සහ විත්තිකරුවන්ට සිදු කරන අවමන් සහගත ප්‍රකාශ සම්බන්ධයෙන් නීතිමය තත්ත්වය කුමක්දැයි විමසා බැලීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. හරස් ප්‍රශ්න ඇසීම (cross-examination) ඉතා දැඩි සහ ගැඹුරු ලෙස සිදු කළ හැකි වුවද, එය නීතියේ සහ වෘත්තීය ආචාරධර්මවල සීමාවන් තුළ පැවතිය යුතුය. කිසිදු නීතිඥවරයෙකුට විත්තිකරුවෙකුට අනවශ්‍ය ලෙස අපහාස කිරීමට, පහත් කොට සැලකීමට හෝ වාචිකව හිරිහැර කිරීමට වෘත්තීයමය මෙන්ම නීතිමය වශයෙන් ද කිසිදු අවසරයක් නොමැත.
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ නීතිරීති සහ වෘත්තීය ආචාරධර්ම (Supreme Court Rules 1988)
ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිඥවරුන්ගේ වෘත්තීය හැසිරීම දැඩි ලෙස පාලනය කරනු ලබන්නේ 1988 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ (නීතිඥවරුන්ගේ හැසිරීම් සහ ආචාරධර්ම) නීතිරීති මගිනි. නීතිඥවරයෙකු යනු අධිකරණයේ නිලධාරියෙකු (officer of the court) වන අතර, සාක්ෂිකරුවන්ට, විරුද්ධ පාර්ශ්වයන්ට හෝ විත්තිකරුවන්ට එරෙහිව අපහාසාත්මක, නින්දා සහගත හෝ අවමන් සහගත භාෂාවක් භාවිතා කිරීම මෙම නීතිරීති මගින් පැහැදිලිවම තහනම් කර ඇත. මෙම නීතිරීති ශ්‍රී ලංකාවේ ලිඛිත නීතියේ බලය දරයි. සමස්ත නීති සේවයම ඉහළ වෘත්තීය ප්‍රමිතියක් ප්‍රදර්ශනය කිරීම රටක නීතියේ ආධිපත්‍යය සුරැකීමට අත්‍යවශ්‍ය කරුණකි.
අධිකරණයට අපහාස කිරීම (Contempt of Court)
නීතිඥවරයෙකුගේ අවමන් සහගත ප්‍රකාශ මගින් අධිකරණ කටයුතුවලට බාධා ඇතිවන්නේ නම් හෝ අධිකරණ ක්‍රියාවලියට අගෞරවයක් සිදුවන්නේ නම්, අදාළ නීතිඥවරයාට එරෙහිව ‘අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ’ චෝදනාව යටතේ කටයුතු කිරීමට මුලසුන දරන විනිසුරුවරයාට බලය ඇත. යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලියට සහාය වීම සහ අධිකරණය නොමඟ නොයැවීම අධිකරණයේ නිලධාරීන් ලෙස නීතිඥවරුන්ගේ මූලික යුතුකමකි.
දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය සහ සිවිල් අපහාසය (Penal Code & Civil Defamation)
අධිකරණ කටයුතු අතරතුර නීතිඥවරුන් කරන ප්‍රකාශ සඳහා නිදහස් සහ නිර්භීත නීතිමය මැදිහත්වීමක් සහතික කිරීම වෙනුවෙන් සාමාන්‍යයෙන් පූර්ණ වරප්‍රසාදයක් (absolute privilege) හිමි වේ. එහෙත්, මෙම වරප්‍රසාදය මගින් නීතිමය කරුණුවල විෂය පථයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැර වූ, ද්වේෂසහගත සහ අදාළ නොවන අපහාස කිරීම් ආරක්ෂා නොකරයි. අධිකරණ ශාලාවෙන් පිටතදී සිදු කරන අසාධාරණ ප්‍රසිද්ධ අපහාස කිරීම් වැනි ආන්තික අවස්ථාවලදී, අදාළ නීතිඥවරයාට එරෙහිව වන්දි ඉල්ලා සිවිල් අපහාස නඩුවක් පැවරීමට විත්තිකරුට හැකියාව පවතී.
වෘත්තීය කාරුණිකත්වය සහ මහජන භාරකාරත්වය
නීතිඥවරයෙකු සියලුම වෘත්තීය කටයුතුවලදී සෙසු නීතිඥවරුන්ට මෙන්ම අනෙකුත් පාර්ශ්වයන්ටද සාධාරණව, කාරුණිකව සහ ගෞරවයෙන් යුතුව කටයුතු කිරීමට බැඳී සිටී. විශේෂයෙන්ම රජය නියෝජනය කරන නීතිඥවරුන් සතු වගකීම පැහැදිලි කිරීම සඳහා ‘මහජන භාරකාරත්ව මූලධර්මය’ සෘජුවම අදාළ කර ගත හැකිය. රජයේ නිලධාරීන් යනු මහජන බලයේ නිරපේක්ෂ අයිතිකරුවන් නොව, හුදෙක් එහි භාරකරුවන් පමණක් බැවින් එම බලය අත්තනෝමතික ලෙස භාවිතා කළ නොහැක. එම භාරකාරත්වය කඩ කිරීම බරපතළ වරදකි.
රජයේ නීතිඥ දිලීප පීරිස් මහතාට හෝ වෙනත් කිසිදු නීතිඥවරයෙකුට අධිකරණය තුළදී විත්තිකරුවන්ට තමන්ට රිසි සේ හිතේ හැටියට අවමන් කිරීමට කිසිදු නීතිමය හෝ සදාචාරාත්මක අයිතියක් නොමැත. නීතිය සැමට සමාන වන අතර, යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ වන රාජ්‍ය නිලධාරීන් සහ නීතිඥවරුන් තම වෘත්තීය ගෞරවය සහ ආචාරධර්ම සුරකිමින් විත්තිකරුවන්ගේ මානව අභිමානයට හානි නොවන අයුරින් කටයුතු කිරීමට නීතියෙන් බැඳී සිටිති.
