මෑතකදී ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ සභාපතිවරයා විසින් “නෝට්ටු මුද්රණය සහ මුදල් අච්චුගැසීම දෙකක්” යනුවෙන් ප්රකාශ කර තිබුණි. සාමාන්ය සමාජයේ දී ජනතාව මෙම යෙදුම් දෙකම එකම අර්ථයකින් භාවිතා කළ ද, සාර්ව ආර්ථික විද්යාවට අනුව මෙය පැහැදිලි වෙනස්කම් සහිත, ප්රතිඵල දෙකක් ගෙන දෙන ක්රියාවලි දෙකකි. මේ පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් ලබා ගැනීම වර්තමාන ආර්ථික පසුබිම තුළ ඉතා වැදගත් වේ.
භෞතිකව කඩදාසි නෝට්ටු මුද්රණය කිරීම (Physical Note Printing)
මෙයින් අදහස් කරන්නේ මහ බැංකුව විසින් භෞතිකව කඩදාසි මුදල් හෝ කාසි මුද්රණය කිරීමයි. මෙහි ප්රධාන අරමුණ වන්නේ භාවිතය නිසා ඉරී ගිය හෝ පළුදු වූ පැරණි නෝට්ටු ආර්ථිකයෙන් ඉවත් කර ඒ වෙනුවට නව නෝට්ටු නිකුත් කිරීමයි. එසේම උත්සව සමයන්හි දී ජනතාව අතින් අත ගැවසෙන මුදල් ප්රමාණය වැඩි වන විට, එම ඉල්ලුමට සරිලන සේ භෞතික මුදල් නිකුත් කිරීම ද මීට අයත් වේ.
මෙමගින් සමස්ත ආර්ථිකයේ ඇති මුදල් සැපයුම (Money Supply) වැඩි වීමක් සිදු නොවේ. බැංකු පද්ධතියේ ඇති ඩිජිටල් මුදල් භෞතික මුදල් බවට පරිවර්තනය වීමක් පමණක් මෙහි දී සිදු වේ. එබැවින් හුදෙක් නෝට්ටු මුද්රණය කිරීමෙන් පමණක් උද්ධමනයක් හෝ බඩු මිල ඉහළ යාමක් සිදු නොවේ.
යම් හෙයකින් සමස්ත මුදල් සැපයුම වැඩි නොකර, භෞතික කඩදාසි නෝට්ටු පමණක් විශාල ප්රමාණයක් මුද්රණය කළහොත් කුමක් සිදු වේ ද? ඉන් උද්ධමනයක් ඇති නොවන නමුත්, එය ඉතා අධික පිරිවැයක් සහිත, මහ බැංකුවේ සම්පත් නාස්ති කරන අකාර්යක්ෂම ක්රියාවක් බවට පත් වේ. එසේම එම විශාල නෝට්ටු තොග ගබඩා කර තැබීම සහ ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් විශාල වියදමක් දැරීමට ද සිදු වේ. ඩිජිටල් ගනුදෙනු බහුල වර්තමානයේ මෙය කිසිසේත්ම ප්රායෝගික නොවේ.
මුදල් අච්චුගැසීම හෙවත් ආර්ථිකයට මුදල් එකතු කිරීම (Money Creation)
ආර්ථික විද්යාවේ දී “මුදල් අච්චුගැසීම” ලෙස විවේචනාත්මකව හඳුන්වන්නේ මහ බැංකුව විසින් ආර්ථිකයට අලුතින් ම මුදල් ප්රමාණයක් නිර්මාණය කර එක් කිරීමයි. මෙය බොහෝ විට සිදු වන්නේ භෞතිකව නෝට්ටු මුද්රණය කිරීමෙන් නොව, පරිගණක පද්ධති හරහා ඩිජිටල් ආකාරයෙනි.
රජයේ වියදම් පියවා ගැනීම සඳහා බදු ආදායම් ප්රමාණවත් නොවන විට, රජය විසින් නිකුත් කරන භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හෝ බැඳුම්කර මහ බැංකුව විසින් මිල දී ගනු ලබයි. ඒ සඳහා මහ බැංකුව විසින් තමන්ගේ ගිණුම්වල අලුතින් මුදල් මවා රජයේ ගිණුම්වලට බැර කරනු ලබයි.
මෙම ක්රියාවලියේ ප්රතිඵල ඉතා භයානක ය. මෙහි දී රටේ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය වැඩි නොවී, මිනිසුන් අතට පත් වන මුදල් ප්රමාණය පමණක් වැඩි වන බැවින්, භාණ්ඩ සඳහා ඇති ඉල්ලුම ඉහළ ගොස් මුදලේ අගය පිරිහී යයි. මෙය දිගින් දිගටම සිදු වුවහොත්, භාණ්ඩවල මිල ගණන් සීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් දරුණු උද්ධමනයක් නිර්මාණය වේ. එසේම, ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය කඩා වැටීම හේතුවෙන් ආනයනික භාණ්ඩ ඉතා මිල අධික වී, ජනතාවගේ මිල දී ගැනීමේ හැකියාව පහත වැටේ. උද්ධමනය පාලනය කිරීමට පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීමට සිදු වීම හේතුවෙන් ව්යාපාරික කටයුතු ද අඩාල වී යයි.
නිගමනය
පසුගිය කාලයේ ශ්රී ලංකාව මුහුණ දුන් දැඩි ආර්ථික අර්බුදයට එක් ප්රධානතම හේතුවක් වූයේ ද රජය විසින් ආදායම් අහිමි වීම හමුවේ මෙලෙස සීමාවකින් තොරව සිදු කළ මුදල් මැවීමේ ක්රියාවලියයි. සිම්බාබ්වේ, වෙනිසියුලාව වැනි රටවල් ද මෙවැනි ම කඩා වැටීම්වලට ලක් විය. කෙසේ වෙතත්, නව ශ්රී ලංකා මහ බැංකු පනත මගින් රජයට අයවැය හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා මෙලෙස ප්රාථමික වෙළඳපොළෙන් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් මිල දී ගැනීම (මුදල් අච්චුගැසීම) නීතියෙන් ම තහනම් කර ඇත.
එබැවින්, පරණ නෝට්ටු වෙනුවට අලුත් නෝට්ටු නිකුත් කිරීමේ සාමාන්ය පරිපාලන ක්රියාවලිය පිළිබඳව මහජනතාව අනවශ්ය ලෙස කලබල විය යුතු නැත. නමුත්, රජය විසින් ආර්ථිකයට අලුතින් මුදල් එකතු කරන්නේ ද යන්න පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් අවධානයෙන් සිටීම පුරවැසියන් ලෙස අප සැමගේ වගකීමක් වේ.
