හර්ෂ ගුණසේන, වරලත් ගණකාධිකාරී
අද සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත “ශ්රී ලංකා රජයේ විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුව රුපියල් බිලියන 2.67ක භාණ්ඩාගාර ණය පරතරයක් හෙළි කරයි” යන මාතෘකාව යටතේ පළ කර ඇති ලිපියක කොටස් පහත දැක්වේ.
මේ අනුව භාණ්ඩාගාරය විසින් වාර්තා නොකළ විදේශ ණය ඇති බව හෙළි වේ. රටේ භාණ්ඩාගාරයට තමන්ගේ රටේ ණය නිසියාකාරව වාර්තා කිරීමට නොහැකි වීම බරපතළ තත්ත්වයකි. මේ තත්ත්වය සමනය කිරීම සඳහා IFMIS තොරතුරු පද්ධතිය භාවිත කිරීමට කටයුතු යොදා ඇතැයි වාර්තා කර ඇත. මෙහි විශේෂය වන්නේ ගණකාධිකරණ ද්විත්ව සටහන් පාවිච්චි කිරීමයි. දැනට රාජ්ය ගිණුම්කරණයේ ද්විත්ව සටහන් නොමැති අතර අනුරූප වත්කම් සටහන් නොවේ. ශ්රී ලංකා රාජ්යය විසින් සමස්ත පද්ධතිය තුළට ද්විත්ව සටහන් හඳුන්වා දුනහොත් වාර්තා නො වී ඇති බොහෝ තොරතුරු මතු ව එනු ඇත.
උපුටා ගැනීම
ශ්රී ලංකා විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුව, රජයේ 2025 මූල්ය ප්රකාශනවල විගණන සමාලෝචනය නිකුත් කර ඇත. එමඟින් රුපියල් බිලියන 2.67ක සංසන්දනය කිරීමේදී ඇති වන පරතරයක් ද, වාර්තා නොකළ විදේශ ණය සහ මුදල් ද භාණ්ඩාගාරය තුළ ප්රධාන වාර්තාකරණ නොගැළපීම් ද අනාවරණය වී තිබේ.
එමෙන්ම, 2026 ජුනි වන විට, ශ්රී ලංකාවේ මුළු මධ්යම රජයේ ණය ප්රමාණය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 98.96ක් වන අතර, ප්රතිව්යුහගත කිරීමෙන් පසු ස්ථාවර වන බාහිර ණය ද ඇති බව මුදල් අමාත්යාංශ වාර්තා පවසයි.
විගණකාධිපතිවරයාගේ සමාලෝචනය මඟින් සැලකිය යුතු පද්ධතිමය අවදානම්, ගිණුම්කරණ වැරදි සහ දත්ත නොගැළපීම් ඉස්මතු කරන ලදි.
ණය කළමනාකරණ පද්ධතියේ තොග සහ ප්රවාහයේ ආරම්භක ශේෂ අතර රුපියල් බිලියන 2.672ක ශුද්ධ විෂමතාවක් විගණකවරුන් විසින් අනාවරණය කරන ලදි.
භාණ්ඩාගාර සහතික කිරීම් තිබියදීත්, 2025දී ලැබුණු විදේශ ණය ආදායම රජයේ මූල්ය ප්රකාශන සහ මූලික ණය කළමනාකරණ පද්ධතිය යන දෙකම සම්පූර්ණයෙන්ම මඟ හැරීමේ “ඉහළ විභවයක්” පිළිබඳව විගණකාධිපතිවරයා අනතුරු ඇඟවීය. විදේශ ණය ගිවිසුම් හතරක් හරහා මූල්ය ප්රකාශන වැරදි ලෙස ණය ගෙවීම් රුපියල් බිලියන 2.01කින් අධිතක්සේරු කර ඇත.
රජයේ ගිණුම්කරණ ලොග්වල හඳුනාගෙන ඇති අනුරූප භෞතික හෝ ප්රාග්ධන වත්කම් නොමැති ව රුපියල් බිලියන 518.3ක විශ්මයජනක විදේශ ණය ශේෂ පොත්වල ක්රියාකාරී ව පවතී. 2024 දෙසැම්බර් 31 දිනට පෙර විදේශ ණය තුනක් හරහා රුපියල් බිලියන 1.07ක කලින් සලකුණු කරන ලද විෂමතාවක් භාණ්ඩාගාරය විසින් නිවැරදි කර නොමැත.
වේගවත් මූල්යකරණ උපකරණය (RFI) සහ විස්තෘත අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ IMF ණය ගිණුම්කරණයේදී විෂමතා සටහන් විය.
විගණකාධිපතිවරයා විසින් සලකුණු කරන ලද දත්ත අඩුපාඩු සහ රුපියල් බිලියන 518.3ක වත්කම් නොගැළපීම් නිවැරදි කිරීම සඳහා, අමාත්යාංශය සහ භාණ්ඩාගාරය බහුපියවර නිවැරදි කිරීමේ රාමුවක්, එනම් ණය පද්ධති ඒකාබද්ධ කිරීම සහ මූල්ය ප්රකාශන ඒකාබද්ධ කිරීම පාවිච්චි කරමින් ඇත.
ප්රාථමික අරමුණ වන්නේ පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය මෙරිඩියන් ණය කළමනාකරණ පද්ධතිය (තොග සහ මුදල් ප්රවාහ හඳුනා ගැනීම සඳහා භාවිත කරන) ඒකාබද්ධ මූල්ය කළමනාකරණ තොරතුරු පද්ධතිය (IFMIS) සමඟ සෘජුවම සම්බන්ධ කිරීමයි.
මෙමඟින් ද්විත්ව සටහන් සත්යාපනය බලාත්මක කරයි. එසේම, විදේශ ණය ලබා දීමක් සිදු වූ විට, වාර්තා නොකළ ගලා ඒම් වැළැක්වීම සඳහා අනුරූප වත්කම් ඇතුළත් කිරීමක් හෝ ප්රාග්ධන වියදම් වාර්තාවක් ස්වයංක්රීයව නිර්මාණය වන බව සහතික කරයි.
අවිධිමත් වැඩසටහන් කළමනාකරණය පිළිබඳ විගණකාධිපතිවරයාගේ සොයා ගැනීම් විසඳීම සඳහා, භාණ්ඩාගාරය “ශ්රී ලංකාව යළි ගොඩනැගීමේ” ලෙජරය වැනි ගිණුම් යුක්තියුක්ත ව පිළිගත් ව්යවස්ථාපිත අරමුදල් බවට පරිවර්තනය කරමින් පවතී.
මෙමඟින් ඒවා සම්මත රජයේ ගිණුම්කරණ කේත යටතට ගෙන එයි. එසේම, කාල සීමාව අඩු කිරීමේ දෝෂ අඩු කරයි.
උපුටා ගැනීම අවසන්
