ඉදිරි වසර තුන තුළ මතු විය හැකි ලෝක ආහාර හිඟය සහ දිනෙන් දින වැඩි වන දේශගුණික තර්ජන නිසා රටේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව, විදේශ සංචිත සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය අවදානමකට ලක් විය හැකිය. තවත් අර්බුදයක් හට ගැනීමට පෙර ශ්‍රී ලංකාව තම ගොවිබිම්, ආහාර සැපයුම සහ විදේශ සංචිත ආරක්ෂා කර ගත යුතුය.
හිටපු තානාපති කනා වී. කනනාදන් විසිනි
දශක ගණනාවකට පසු මුහුණ දුන් දරුණුතම ආර්ථික අර්බුදයෙන් ශ්‍රී ලංකාව යන්තමින් ගොඩ එමින් සිටියි. එවන් මොහොතක තවත් බරපතළ තර්ජනයක් මතු වෙමින් පවතී. ලෝක මට්ටමින් ඇති වන ආහාර අර්බුදයක් නිසා භාණ්ඩ මිල අහස උසට නැඟිය හැකිය. එමගින් රට සතු වටිනා විදේශ මුදල් සංචිත අවසන් වී යා හැකිය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, තවමත් අවදානම් මට්ටමක පවතින ආර්ථිකය යළි නඟා සිටුවීමේ ක්‍රියාවලිය බිඳ වැටීමට ඉඩ ඇත.
මෙවර මීළඟ ආර්ථික අර්බුදය අපේ බැංකු පද්ධතියෙන් ආරම්භ නොවිය හැකිය. එය අපේ කුඹුරු යායවලින්, ආහාර වෙ‍ෙළඳපොළෙන් සහ ලෝක භාණ්ඩ සැපයුම් ජාලවලින් ආරම්භ විය හැකිය. යුද ගැටුම්, භූ-දේශපාලනික ආතතීන් (Geopolitical tensions), ධාන්‍ය නැව්ගත කිරීම්වලට බාධා එල්ල වීම, පොහොර හිඟය, ඉහළ යන බලශක්ති වියදම සහ දිනෙන් දින වෙනස් වන අවිනිශ්චිත කාලගුණය නිසා ලෝක ආහාර සැපයුම දැඩි තර්ජනයකට ලක්ව තිබේ.
තීරණාත්මක මහ කන්නය සමගම එල් නිනෝ (El Niño) තත්ත්වය හෙවත් සාගර ජලය රත් වීම නිසා ඇති වන අසාමාන්‍ය කාලගුණික වෙනස් වීම් ද පැමිණීම නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර සුරක්ෂිතතාවට (ජනතාවට ප්‍රමාණවත් පරිදි ආහාර ලබා ගැනීමට ඇති හැකියාවට) බරපතළ තර්ජනයක් එල්ල වී ඇත. අධික වැසි, ගංවතුර සහ කල්තියා කිව නො හැකි කාලගුණික වෙනස් වීම් නිසා වී වගාවට හානි සිදු විය හැකිය. එමගින් අස්වනු නෙළීමේ කටයුතු අඩාල වී රට තුළ ආහාර නිෂ්පාදනය පහත වැටීමට ඉඩ තිබේ. මේ සම්බන්ධයෙන් රට මුහුණ දී සිටින අවදානම දැනටමත් බිය ගන්වනසුලු මට්ටමක පවතී. උදාහරණයක් ලෙස, 2025 වසරේදී රට තුළ නිෂ්පාදනය කළ ලොකු ලූනු ප්‍රමාණය මුළු රටේම අවශ්‍යතාවෙන් 17%ක් පමණක් බව ගණන් බලා තිබිණි. එය වසරක පරිභෝජනයෙන් යන්තම් මාස දෙකකට පමණක් ප්‍රමාණවත් විය. ඉතිරි 83%ක අවශ්‍යතාව, එනම් ආසන්න වශයෙන් මාස දහයක පරිභෝජනය සඳහා රටට ආනයන (පිටරටින් ගෙන්වීම) මත යැපීමට සිදු විය. එසේම, වියළි මිරිස් සඳහා ද දැඩි ලෙස ආනයන මත යැපෙන ශ්‍රී ලංකාවට, දේශීය සැපයුම ප්‍රමාණවත් නො වන සෑම අවස්ථාවකදීම පිටරටින් සහල් ගෙන්වීමට ද සිදු වේ. ලෝක ආහාර සැපයුම අඩාල වීම, දේශගුණික බලපෑම් නිසා වගා පාළු වීම සහ ප්‍රධාන වශයෙන් ආහාර නිෂ්පාදනය කරන රටවල් ආහාර අපනයනය සීමා කිරීමට ඇති ඉඩකඩ යන කරුණු හමුවේ ශ්‍රී ලංකාව දැඩි අවදානමකට මුහුණ පා සිටියි. දේශීය අස්වනු අහිමි වීම, පිටරටින් ආහාර ගෙන්වීමට යන වියදම අහස උසට නැඟීම, වෙළඳපොළේ භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාම සහ දැනටමත් අවදානම් මට්ටමක පවතින විදේශ මුදල් සංචිත මත එල්ල වන පීඩනය වැඩි වීම යන අනතුරුදායක තත්ත්ව සියල්ලටම එකවර මුහුණ දීමට රටට සිදු විය හැකිය.
ධාන්‍ය, පොහොර සහ බලශක්ති සැපයුම් අඩාල වීම නිසා දැවැන්ත ලෝක ආහාර අර්බුදයක් හට ගත හැකි බවට ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය ආචාර්ය එස්. ජයිශංකර් මහතා මෑතකදී අනතුරු ඇඟවීය. මෙම බිය ගන්වනසුලු අනතුරු ඇඟවීම අපගේ දෑස් අරවන පණිවිඩයක් විය යුතුය.
ආහාර සුරක්ෂිතතාව යනු තවදුරටත් ගොවිතැනට පමණක් සීමා වූ කාරණයක් නොවේ. එය ජාතික ආර්ථික ආරක්ෂාව පිළිබඳ ගැටලුවකි. ලෝක ආහාර අර්බුදයක් ශ්‍රී ලංකාවේ මීළඟ ආර්ථික බියකරු සිහිනය බවට පත් විය හැකිය. මෙහි ඇති අනතුර ලෝක මට්ටමින් ආහාර හිඟයක් ඇති වීම පමණක් නොවේ. යුද ගැටුම්, දරුණු කාලගුණික විපත්, ආහාර අපනයන සීමා කිරීම් සහ ඉහළ යන ප්‍රවාහන වියදම් නිසා අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ දැරිය නො හැකි තරම් මිල අධික වීමට ඉඩ ඇත. එසේ නැතිනම්, ඒවා ලබා ගැනීම ඉතා දුෂ්කර විය හැකිය.
ශ්‍රී ලංකාව තිරිඟු පිටි, පොහොර, ඉන්ධන සහ ගොවිතැනට අවශ්‍ය අනෙකුත් ද්‍රව්‍ය සඳහා ආනයන මත යැපෙයි. එම සැපයුම් ජාලවල සිදු වන ඕනෑම බරපතළ බිඳ වැටීමක් නිසා රටේ ආනයන වියදමත්, රට තුළ ආහාර නිෂ්පාදනය කිරීමේ වියදමත් එකවර ඉහළ යා හැකිය. එවැනි තත්ත්වයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවට දරුණු ද්විත්ව පහරකට මුහුණ දීමට සිදු වනු ඇත. එනම්, රට තුළ ආහාර මිල අහස උසට නැඟීම සහ ආර්ථිකය යළි නඟා සිටුවීමේ ක්‍රියාවලිය දිගටම පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය විදේශ මුදල් සංචිත අවසන් කරමින් ආනයන වියදම ඉහළ යාමයි.
2027–2029: ශ්‍රී ලංකාවට අපතේ යැවිය නො හැකි වසර තුනක්
අධික උෂ්ණත්වය, අවිනිශ්චිත වර්ෂාපතනය, දිගුකාලීන නියඟ, විනාශකාරී ගංවතුර සහ නාය යාම් නිසා රට හමුවේ ඇති තර්ජන දිනෙන් දින ඉහළ යමින් පවතී. ඇති විය හැකි එල් නිනෝ තත්ත්ව නිසා මෙම අවදානම් තවදුරටත් දරුණු විය හැකිය. එය ගොවිතැනට, ලබාගත හැකි ජල ප්‍රමාණයට සහ ජල විදුලි නිෂ්පාදනයට සෘජුවම බලපෑම් එල්ල කරනු ඇත. වසර ගණනාවකට පෙර තනි තනි ආපදා පිළිබඳව නිශ්චිතවම අනාවැකි කිව නො හැකි වුව ද, වැඩි වන දේශගුණික තර්ජනය හමුවේ දැන් සිටම ඊට සූදානම් වීම අනිවාර්යය වේ.
දිගුකාලීන නියඟයක් ඇති වුවහොත් වී වගාව විනාශ විය හැකිය. එළවළු නිෂ්පාදනය පහත වැටිය හැකිය. ජල විදුලි නිෂ්පාදනය ද දුර්වල විය හැකිය. අනෙක් අතට, අධික වැසි නිසා වගා, වාරිමාර්ග පද්ධති සහ ගම්බද මාර්ග හා පාලම් වැනි අත්‍යවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් විනාශ වී යා හැකිය. මෙලෙස නැවත නැවතත් සිදු වන ආපදා නිසා ගොවි ජනතාව ආර්ථික වශයෙන් අසරණ වීමටත්, ගොවි නිෂ්පාදන දුර්වල වීමටත්, ආහාර මිල ඉහළ යාමටත් ඉඩ තිබේ.
එබැවින්, ශ්‍රී ලංකාව භයානක අන්ත දෙකකට මුහුණ දීම සඳහා සූදානම් විය යුතුය. එනම්, ආහාර වගා කිරීමට ප්‍රමාණවත් ජලය නොමැති වීම සහ ගොවීන් නිෂ්පාදනය කළ දෑ අධික ජලයෙන් විනාශ වී යාමයි.
2025 වසරේ නොවැම්බර් මාසයේදී ‘දිට්වා’ (Ditwah) සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ විනාශය ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන් සෑම දෙනාටම ප්‍රබල පාඩමක් කියා දිය යුතුව තිබිණි.
ලෝක වෙළඳපොළේ ආහාර සහ බලශක්ති මිල ගණන් දැනටමත් ඉහළ යමින් පවතින මොහොතක තවත් ආපදාවක් ඇති වුවහොත් කුමක් සිදු වනු ඇත් ද?
එවැනි තත්ත්වයක් උදා වුවහොත් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය කඩා වැටීම, පිටරටින් ආහාර ගෙන්වීම ඉහළ යාම, විනාශ වූ දේ යළි නඟා සිටුවීමේ වියදම, උද්ධමනය (භාණ්ඩ හා සේවා මිල අඛණ්ඩව ඉහළ යාම) සහ විදේශ සංචිත මත නැවතත් පීඩනයක් එල්ල වීම යන අභියෝග සියල්ලටම එකවර මුහුණ දීමට ශ්‍රී ලංකාවට සිදු විය හැකිය. ගංවතුර බැස ගිය පසු එහි පාඩම් අමතක කර දමන තවත් එක් ජාතික ඛේදවාචකයක් බවට ‘දිට්වා’ සුළි කුණාටුව පත් නො විය යුතුය.
ආහාර සුරක්ෂිතතාව: අනතුරු ඇඟවීමේ ලකුණු දැනටමත් මතු වී අවසන්ය
ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳ අභියෝගය යනු ප්‍රමාණවත් තරම් ආහාර නිෂ්පාදනය කිරීම පමණක් නොවේ. සැබෑ ගැටලුව වන්නේ සාමාන්‍ය පවුල්වලට එම ආහාර මිල දී ගැනීමට තරම් ආදායමක් තිබේ ද යන්නයි. ශ්‍රී ලංකාවේ පවුල්වලින් ආසන්න වශයෙන් 39%කට නිසි පෝෂණයක් සහිත ආහාර වේලක් නො ලැබෙන බව ලෝක ආහාර වැඩසටහන (WFP) වාර්තා කර ඇත. ඉදිරියේදී ඇති විය හැකි ආහාර මිල ඉහළ යාමේ ගැටලු හමුවේ මෙරට පවුල් කොතරම් අවදානමකට ලක්ව සිටී ද යන්න එමගින් පැහැදිලිව පෙනී යයි.
2026 වසරේදී සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා වැඩි ධාන්‍ය අස්වැන්නක් ලැබෙනු ඇතැයි එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය (FAO) අනාවැකි පළ කර තිබිණි. එහෙත්, එක් යහපත් අස්වැන්නකින් පමණක් අනාගත ආහාර සුරක්ෂිතතාව තහවුරු කළ නො හැකිය. සහල්, එළවළු, ධීවර සහ ගොවිපොළ සත්ත්ව පාලන අංශ තවදුරටත් දේශගුණික බලපෑම්වලට ලක් වීමේ අවදානමක පවතී. එසේම, රටට විදේශ මුදල් අතිශයින්ම අවශ්‍ය කරන මොහොතක තේ, පොල් සහ රබර් වගාවලට සිදු වන හානි නිසා අපනයන ආදායම ද අඩු විය හැකිය. සුපිරි වෙළඳසැල් රාක්කවල ආහාර පිරී තිබුණ ද, ජනතාවට ආහාර මිල දී ගැනීමට තරම් මුදල් නොමැති නම් එම රට ආහාර අර්බුදයකට මුහුණ දීම වැළැක්විය නො හැකිය.
විද්‍යාත්මක කෘෂිකර්මාන්තය: ප්‍රමාද වීමට පෙර වැඩියෙන් නිෂ්පාදනය කර, ආනයන අඩු කිරීම. දේශගුණික වෙනස් වීම්වලට ඔරොත්තු දෙන ගොවිතැන තවදුරටත් එක් විකල්පයක් ලෙස පමණක් සැලකීමට ශ්‍රී ලංකාවට හැකියාවක් නැත. එය රටේ ප්‍රධාන ආර්ථික ප්‍රමුඛතාවක් බවට පත් විය යුතුය.
වගා කළ හැකි ඉඩම් සීමිත වීම, දේශගුණික තර්ජන ඉහළ යාම සහ ලෝක ආහාර සැපයුම අවිනිශ්චිත වීම යන කරුණු හමුවේ අත්‍යවශ්‍ය ආහාර සඳහා විදේශ රටවල් මත පමණට වඩා යැපීම භයානක අවදානමකි.
ලෝක මට්ටමින් ආහාර හිඟයක් ඇති වූ විට, ආහාර අපනයනය කරන රටවල් ස්වාභාවිකවම පළමුව තම රටවල ජනතාව ආරක්ෂා කර ගැනීමට පෙලඹෙයි. වෙනත් රටවල් ළඟ අපට විකිණීමට තරම් ප්‍රමාණවත් ආහාර තොග සෑම විටම පවතිනු ඇතැයි යන අනුමානය මත පිහිටා රටේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව අවදානමේ හෙළීමට ශ්‍රී ලංකාවට නො හැකිය.
ඊශ්‍රායලය දෙස බලන්න. ඉඩම් සහ ජලය පිළිබඳ දැඩි හිඟයක් පැවතිය ද, ඔවුහු ඉතා ඉහළ අස්වැන්නක් ලබා දෙන කෘෂිකාර්මික පද්ධති ගොඩනඟා ගැනීමට සමත් වූහ. විද්‍යාත්මක නව සොයා ගැනීම්, නිරවද්‍ය ගොවිතැන (Precision farming – එනම් තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් භෝගවලට අවශ්‍ය ජලය හා පොහොර ඉතා නිවැරදි ප්‍රමාණයෙන් පමණක් ලබා දීම), බිංදු ජල සම්පාදනය (ශාක මුල්වලට කෙළින්ම ජල බිංදු වශයෙන් සැපයීම), හරිතාගාර වගාව, ජල රෝපිත වගාව (Hydroponics – පස නොමැතිව පෝෂක දියර භාවිතයෙන් කරන වගාව) සහ දියුණු ජල කළමනාකරණ ක්‍රමවේද ඒ සඳහා ඔවුහු භාවිත කළහ. ප්‍රායෝගිකව සාර්ථක බව ඔප්පු කර ඇති මෙම තාක්ෂණික ක්‍රමවේද අපගේම කෘෂිකාර්මික තත්ත්වවලට ගැළපෙන පරිදි ඉතා කඩිනමින් හා දැඩි උනන්දුවකින් යුතුව අනුහුරු කර ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව කටයුතු නො කළ යුත්තේ ඇයි?
ශ්‍රී ලංකාව ඉක්මනින්ම තම කෘෂිකර්මාන්තය නවීකරණය කළ යුතුය. එසේම, සීමිත වගා බිම් ප්‍රමාණයෙන් උපරිම නිෂ්පාදනයක් ලබා ගැනීමටත්, වටිනා ජල සම්පත ආරක්ෂා කර ගැනීමටත් පියවර ගත යුතුය. විද්‍යාත්මක කෘෂිකර්මාන්තය සහ පරිසර හිතකාමී තිරසර ගොවිතැන එකට අත්වැල් බැඳගෙන ඉදිරියට යා යුතුය. එමගින් පසෙහි සාරවත් බව ආරක්ෂා කර ගැනීමට, අනවශ්‍ය රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතය අඩු කිරීමට සහ පරිසරයට හානි නො කර ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීමට අවස්ථාව ලැබේ.
අනෙක් රටවල් දේශගුණික තර්ජනවලට මුහුණ දෙන්නේ කෙසේ දැයි රජය අධ්‍යයනය කළ යුතුය. එසේම, ආහාර හිඟයක් මතු වීමට පෙර අත්‍යවශ්‍ය ආහාර ගෙන්වන රටවල් ප්‍රමාණය වැඩි කර ගැනීමට (විවිධාංගීකරණය කිරීමට) සහ විකල්ප සැපයුම් ක්‍රමවේද සකස් කර ගැනීමට ද පියවර ගත යුතුය. මෙහි අරමුණ වන්නේ සෑම දෙයකින්ම ස්වයංපෝෂිත වීම වැනි ප්‍රායෝගික නො වන ඉලක්කයක් හඹා යාම නොවේ. අත්‍යවශ්‍ය ආහාර ද්‍රව්‍ය රට තුළ නිෂ්පාදනය කිරීම ඉහළ නැංවීම සහ ලෝක වෙළඳපොළේ සැපයුම් බිඳ වැටීම් නිසා රටට සිදු වන බලපෑම අඩු කර ගැනීම එහි අරමුණයි.
වටිනා විදේශ මුදල් රටින් පිටතට යවමින් තවදුරටත් තම ආහාර සුරක්ෂිතතාව පිටරටින් ආනයනය කිරීමට ශ්‍රී ලංකාවට නො හැකිය. විද්‍යාත්මක කෘෂිකාර්මික විප්ලවයක් ආරම්භ කිරීමට දැන් කාලය එළඹ තිබේ.
ආහාර හිඟයේ සිට තවත් ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයක් කරා
ලෝක වෙළඳපොළේ ආහාර, පොහොර සහ බලශක්ති මිල ගණන් වේගයෙන් ඉහළ යන මොහොතකම, දිගුකාලීන නියඟයක් නිසා දේශීය කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය පහත වැටෙන තත්ත්වයක් ගැන මඳක් සිතා බලන්න. එවන් අවස්ථාවකදී ඉහළ මිල ගණන් යටතේ වැඩි වශයෙන් පිටරටින් ආහාර ගෙන්වීමට ශ්‍රී ලංකාවට සිදු වනු ඇත. එහිදී ගොවි නිෂ්පාදන වියදම ඉහළ යයි. ඒ සමගම තේ සහ අනෙකුත් අපනයන ආදායම් පහත වැටීම නිසා රට තුළට ගලා එන විදේශ මුදල් ප්‍රමාණය ද අඩු විය හැකිය.
ජල විදුලි නිෂ්පාදනය පහත වැටීම නිසා ආනයනික බලශක්තිය මත රඳා පැවතීම ඉහළ යා හැකිය. ඒ සමගම ජනතාවට සහන සැලසීම, ගොවි ආධාර ලබා දීම සහ විනාශ වූ දේ යළි නඟා සිටුවීමේ කටයුතු සඳහා වැඩි වියදමක් දැරීමට ද රජයට සිදු වනු ඇත.
ආහාර අර්බුදයක් යනු විදේශ මුදල් අර්බුදයක් (එනම් රටට ලැබෙන විදේශ මුදල් ප්‍රමාණයට වඩා රටින් පිටතට ගෙවිය යුතු මුදල් ප්‍රමාණය ඉහළ යන ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයක්), භාණ්ඩ මිල ඉහළ යන උද්ධමන අර්බුදයක් සහ අවසානයේදී තවත් ජාතික ආර්ථික හදිසි තත්ත්වයක් බවට පත් වන්නේ මේ ආකාරයටය. ආහාර සුරක්ෂිතතාවෙන් තොර ආර්ථික ස්ථාවරත්වය යනු ඉතා දුර්වල පදනමක් මත ගොඩනැඟුණු ස්ථාවරත්වයකි.
රජයේ අවධානය සඳහා කඩිනම් ක්‍රියාමාර්ග හතක්
- ජාතික ආහාර සුරක්ෂිතතා වැඩසටහනක් පිහිටුවීම: හදිසි අවස්ථාවකදී ප්‍රයෝජනයට ගැනීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය ආහාර සහ පොහොරවල උපායමාර්ගික සංචිත පවත්වා ගන්න. ලෝක වෙළඳපොළේ සැපයුම් අවදානම් පිළිබඳව නිරන්තර අවධානයෙන් පසුවන්න. එසේම, ආහාර හිඟයක් මතු වීමට පෙර විකල්ප ආනයන ක්‍රමවේද තහවුරු කර ගන්න.
- විද්‍යාත්මක කෘෂිකාර්මික විප්ලවයක් ආරම්භ කිරීම: නිරවද්‍ය ගොවිතැන, බිංදු ජල සම්පාදනය, හරිතාගාර වගාව සහ දියුණු ජල කළමනාකරණය ඇතුළු ඊශ්‍රායලයේ සහ සෙසු රටවල සාර්ථක බව ඔප්පු කර ඇති කෘෂිකාර්මික තාක්ෂණික ක්‍රමවේද මෙරටට ගැළපෙන පරිදි අනුහුරු කර ගන්න. මැන බැලිය හැකි ජාතික ඵලදායිතා ඉලක්ක පිහිටුවන්න.
- දේශගුණික වෙනස් වීම්වලට ඔරොත්තු දෙන සහ පරිසර හිතකාමී ගොවිතැන වේගවත් කිරීම: නියඟයට හා ගංවතුරට ඔරොත්තු දෙන භෝග වර්ග, පස ආරක්ෂා කරන තිරසර පාංශු කළමනාකරණය, කාර්යක්ෂම වාරිමාර්ග ක්‍රම, වගා රක්ෂණ ක්‍රම සහ විශ්වසනීය කාලගුණික උපදේශන පද්ධති හඳුන්වා දෙන්න.
- ආපදා පෙර සූදානම ශක්තිමත් කිරීම: වැව් සහ ජලාශ, ජලය බැස යන කානු පද්ධති, ගංවතුර පාලන ක්‍රමවේද, නාය යාම් නිරීක්ෂණ පද්ධති සහ කල්තියා අනතුරු ඇඟවීමේ පහසුකම් නවීකරණය කරන්න.
- අවදානමට ලක් විය හැකි පවුල් ආරක්ෂා කිරීම: ඉහළ යන ආහාර මිල හමුවේ වැඩිම බලපෑමකට ලක් වන පවුල් වෙනුවෙන් නිශ්චිතව ඉලක්ක කර ගත් ආහාර ආධාර, පාසල් පෝෂණ වැඩසටහන් සහ හදිසි මුදල් ආධාර ලබා දීමේ වැඩපිළිවෙළ සූදානම් කරන්න.
- දේශගුණික බලපෑම්වලට මුහුණ දීම සඳහා මූල්‍ය ආරක්ෂණයක් ගොඩනැඟීම: රජයේ අයවැය සහ විදේශ සංචිත මත එල්ල වන පීඩනය අඩු කිරීම සඳහා හදිසි ආපදා අරමුදල් සහ වගා රක්ෂණ ක්‍රම ශක්තිමත් කරන්න. එසේම, දේශගුණික බලපෑම්වලට මුහුණ දීම සඳහා ලබා දෙන ජාත්‍යන්තර අරමුදල් ලබා ගැනීමේ හැකියාව පුළුල් කරන්න.
- පෞද්ගලික ආයෝජන සහ ජාත්‍යන්තර විශේෂඥ දැනුම බලමුළු ගැන්වීම: ජාත්‍යන්තර හවුල්කාරිත්ව හරහා නවීන කෘෂිකර්මාන්තය, ආහාර ගබඩාකරණය, ශීතදාම කාර්ය සම්පාදන පද්ධති (Cold-chain logistics – එනම් ආහාර නරක් නො වී ගොවිපොළේ සිට පාරිභෝගිකයා දක්වා නියමිත උෂ්ණත්වය යටතේ ගබඩා කර ප්‍රවාහනය කිරීමේ ක්‍රමවේදය), වාරිමාර්ග තාක්ෂණය සහ ආහාර සැකසුම් ක්ෂේත්‍ර වෙත ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගන්න.
අර්බුද සඳහා ප්‍රමාණවත් පෙර සූදානමක් නොමැති වීම නිසා ශ්‍රී ලංකාව දැනටමත් දැවැන්ත ආර්ථික හා සමාජයීය වන්දියක් ගෙවා ඇත. විනාශය සිදු වන තෙක් තවත් අනතුරු ඇඟවීමක් නො සලකා හැරීමට ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන්ට හැකියාවක් නැත. ආහාර සුරක්ෂිතතාව යනු ජාතික ආරක්ෂාවයි. දේශගුණික වෙනස් වීම්වලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව යනු ආර්ථිකයට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවයි. දේශීය කෘෂිකර්මාන්තය ආරක්ෂා කිරීම යනු රටේ විදේශ මුදල් සංචිත ආරක්ෂා කිරීමයි.
විද්‍යාත්මක කෘෂිකර්මාන්තය, ආහාර සුරක්ෂිතතාව, ජල කළමනාකරණය සහ ආපදා පෙර සූදානම යන ක්ෂේත්‍ර සම්බන්ධයෙන් රජය ප්‍රායෝගිකව ප්‍රතිඵල මැන බැලිය හැකි ක්‍රියාමාර්ග ගත යුතුය.
මීළඟ අර්බුදය යනු වළක්වා ගත නො හැකි දෙයක් නොවේ. එහෙත්, කල්තියා හඳුනා ගත හැකි අවදානම් සඳහා සූදානම් වීමට අපොහොසත් වීම සමාව දිය නො හැකි ප්‍රතිපත්තිමය වරදක් වනු ඇත. ඒ සඳහා සූදානම් වීමට යන වියදම ඉහළ විය හැකිය. එහෙත්, තවත් ආර්ථික කඩා වැටීමකින් සිදු වන විනාශය ඊට වඩා අතිශය භයානක විය හැකිය.
(මෙම ලිපියේ රචකයා වන තානාපති කනා කනනාදන් මහතා කම්පාලා නුවර ඉම්පීරියල් හෝටල් සමූහයේ විධායක අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස කටයුතු කරයි. අප්‍රිකානු මහාද්වීපය තුළ වසර හතළිහකට වැඩි පළපුරුද්දක් ඇති ඒ මහතා ව්‍යාපාරිකයෙකු, හිටපු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික නිලධාරිවරයෙකු, ප්‍රතිපත්තිමය බලපෑම් සිදු කරන්නෙකු (උද්දේශන ක්‍රියාකාරිකයෙකු) සහ අප්‍රිකානු කටයුතු පිළිබඳ විශේෂඥවරයෙකු ද වේ. දීර්ඝ කාලයක් අප්‍රිකාවේ පදිංචිව සිටින ඒ මහතා, උගන්ඩාවේ සහ කෙන්යාවේ ශ්‍රී ලංකා මහ කොමසාරිස්වරයා ලෙසත්, ඊට සමගාමීව තවත් අප්‍රිකානු රටවල් 22ක් සඳහා ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික නියෝජිතවරයා ලෙසත් සේවය කළේය. එසේම, එක්සත් ජාතීන්ගේ ජනාවාස වැඩසටහන (UN-Habitat) සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිසර වැඩසටහන (UNEP) සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නියෝජිතවරයා ලෙස ද ඔහු කටයුතු කර ඇත. අප්‍රිකානු කලාපය පුරා ජාත්‍යන්තර මැතිවරණ නිරීක්ෂකවරයෙකු ලෙස ද කටයුතු කරන ඒ මහතා, අප්‍රිකානු නායකයන් සමග දිගුකාලීන සබඳතා ගොඩනඟා ගනිමින් එම රජයන් සමග සමීපව කටයුතු කර තිබේ. තවද, ගිනියා ජනරජයේ හිටපු ජනාධිපති මහාචාර්ය ඇල්ෆා කොන්ඩේ මහතාගේ ආර්ථික හා ආයෝජන උපදේශකවරයා ලෙස ද ඒ මහතා සේවය කළේය.)
