ක්රිස්තු පූර්ව 49 දී ජූලියස් සීසර් රූබිකොන් නදිය තරණය කිරීම ඉතාලියේ දේශපාලන ඉතිහාසය උඩුයටිකුරු කළ තීරණාත්මක සිදුවීමකි. එකල රූබිකොන් නදිය පැවතියේ උතුරු ඉතාලියේ සහ රෝමයට අයත් සිසැල්පයින් ගෝල් ප්රදේශය වෙන් කරන දේශසීමාව ලෙසය. රෝම නීතියට අනුව කිසිදු ජෙනරාල්වරයෙකුට සිය සේනාවන් සමඟ මෙම සීමාව පසු කර ඉතාලි භූමියට ඇතුළු වීමට අවසර නොතිබුණි.එසේ කිරීම රෝම සමූහාණ්ඩුවට එරෙහිව කරන මහා ද්රෝහීකමක් සහ සිවිල් යුද්ධයක් ප්රකාශ කිරීමක් ලෙස සැලකීය. සීසර් මෙම නීතිය බිඳ දමමින් සිය හමුදාව සමඟ ඉතාලිය දෙසට ගමන් කිරීමත් සමඟ රෝම සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ විය.
සීසර් සහ පොම්පේ (Pompey) අතර වසර හතරක දරුණු සිවිල් යුද්ධයක් ඇති විය. අවසානයේදී, රෝම සමූහාණ්ඩුව බිඳ වැටී, අවසානයේ මුළු ඉතාලියම පාලනය කළ රෝම අධිරාජ්යය බිහිවීමට මඟ පෑදුණි. සීසර් රෝමයේ ජීවිතාන්තය දක්වාම සිටින “සදාකාලික ඒකාධිපතියා” බවට පත් විය.
වැදගත්ම කරුණ: ප්රජාතන්ත්රවාදී ලක්ෂණ තිබූ රෝම සෙනෙට් සභාවේ බලය සහ ස්වාධීනත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටුණි.
වර්තමාන දිනදර්ශනයට පදනම වූ, වසරකට දින 365ක් සහ අධික අවුරුද්දක් සහිත දිනදර්ශනය හඳුන්වා දුන්නේ ජුලියස් සීසර්ය. ඔහු සිවිල් යුද්ධය නිසා අර්බුදයට පත් වූ ජනතාවගේ ණය බර අඩු කර සහන සැලසුවේය. දිළිඳු ජනතාවට සහ විශ්රාමික සොල්දාදුවන්ට වගා කිරීම සඳහා ඉඩම් බෙදා දුන්නේය. රෝමයට පක්ෂපාතී වූ විදේශීය වැසියන්ට රෝම පුරවැසිභාවය ලබා දුන්නේය.
සීසර්ගේ ඒකාධිපති පාලනය නිසා රෝම සමූහාණ්ඩුව නැවත ඇති නොවේ යැයි සෙනෙට් සභිකයෝ බිය වූහ. මේ නිසා මාකස් බෲටස් (Marcus Brutus) සහ ගයස් කැසියස් (Gaius Cassius) ප්රමුඛ සෙනෙට් සභිකයන් පිරිසක් කුමන්ත්රණය කළහ.මාර්තු 15 වන දින (Ides of March) සෙනෙට් සභා රැස්වීමක් අතරතුර, සභිකයන් පිරිස සීසර් වටකර 23 වතාවක් පිහියෙන් ඇන ඔහුව ඝාතනය කළහ. තමා බෙහෙවින් විශ්වාස කළ බෲටස් ද තමාට පිහියෙන් අනිනු දුටු සීසර්, “බෲටස්, ඔබත්?” (Et tu, Brute?) යනුවෙන් පවසා අවසන් හුස්ම හෙළුවේය.
සීසර්ගේ ඝාතනයෙන් පසු, ඔහුගේ පුත් ඔගස්ටස් සීසර් රෝමයේ පළමු නිල අධිරාජ්යයා බවට පත් විය.
ජූලියස් සීසර්ගේ ඝාතනයෙන් පසු, රෝම සමූහාණ්ඩුව රැකගැනීමට සටන් කළ පිරිසට අත් වූයේ ඛේදනීය ඉරණමකි. සීසර්ගේ ඝාතකයන් වූ බෲටස් සහ කැසියස් ක්රි.පූ. 42 දී පැවති පිලිප්පි සටනින් මාක් ඇන්තනි සහ ඔක්ටේවියන්ගේ හමුදා හමුවේ පරාජය වී සියදිවි නසාගත් අතර, සිසෙරෝ ඇතුළු සෙනෙට් සභිකයන් ද මර්දනයට ලක් විය.
