අජිත් පැරකුම් ජයසිංහ
බොහෝ දෙනා සිතන්නේ ‘ඩිසයින් තින්කින්’ (Design Thinking) යනු හුදෙක් මෝස්තර නිර්මාණයට හෝ කලාවට පමණක් සීමා වූ දෙයක් බවයි. නමුත් සත්ය වශයෙන්ම මෙය ලොව පුරා සාර්ථක ව්යාපාර සහ ආයතන, තමන් මුහුණ දෙන සංකීර්ණ ගැටලු විසඳා ගැනීම සඳහා භාවිතා කරන ඉතා ප්රායෝගික විද්යාත්මක ක්රමවේදයකි.
සරලවම කිවහොත්, ඩිසයින් තින්කින් යනු “මිනිසා කේන්ද්ර කරගත් (Human-centric) ගැටලු විසඳීමේ ක්රියාවලියයි.”
මෙහි මූලික පරමාර්ථය වන්නේ, අප නිවැරදි යැයි සිතන විසඳුමක් බලහත්කාරයෙන් පාරිභෝගිකයා මත පැටවීම නොව, පාරිභෝගිකයාට හෝ පරිශීලකයාට සැබවින්ම අවශ්ය දේ කුමක්දැයි සොයා බලා ඊට ගැළපෙන විසඳුම නිර්මාණය කිරීමයි. මෙය ප්රධාන පියවර 5කින් සමන්විත චක්රයකි:
- සංවේදී වීම (Empathize): මෙය මෙහි වැදගත්ම පියවරයි. විසඳුම් නිර්මාණය කරන්නා, පාරිභෝගිකයාගේ තත්වයට පත්වී (Put yourself in their shoes) ඔවුන්ගේ ගැටලුව සහ වේදනාව සියැසින් දැක අවබෝධ කරගත යුතුය. (උදාහරණයක් ලෙස: පොදු ප්රවාහනය ගැන තීරණ ගන්නා අයකු නම්, කාර්යාලයේ නොසිට බස් රථයේ ගමන් කර මගියා විඳින දුක අත්විඳිය යුතුය).
- ගැටලුව නිර්වචනය (Define): පළමු පියවරේදී රැස් කරගත් තොරතුරු හා අත්දැකීම් මත, විසඳිය යුතු “නියම ප්රශ්නය” කුමක්දැයි පැහැදිලිව හඳුනා ගැනීම.
- අදහස් ජනනය (Ideate): හඳුනාගත් ගැටලුවට දිය හැකි විසඳුම් රාශියක් යෝජනා කිරීම. මෙහිදී “පෙට්ටියෙන් පිටත සිතීම” (Thinking outside the box) සහ නව්ය අදහස් දිරිමත් කෙරේ.
- ආකෘති සැකසීම (Prototype): යෝජනා වූ විසඳුම එකවර විශාල මුදලක් වියදම් කර ක්රියාත්මක කිරීමට පෙර, එහි කුඩා ආකෘතියක් හෝ සරල ආදර්ශනයක් නිර්මාණය කිරීම.
- පරීක්ෂා කිරීම (Test): එම ආකෘතිය සැබෑ පරිශීලකයන් ලවා පරීක්ෂා කර බලා, එහි සාර්ථක අසාර්ථක බව වටහා ගෙන අඩුපාඩු සකසා ගැනීම.
සාම්ප්රදායිකව කාමරවල සිට ගන්නා තීරණ වෙනුවට, ඩිසයින් තින්කින් ක්රමවේදය භාවිතා කිරීමෙන් අනවශ්ය වියදම් කපා හැරීමටත්, ජනතාවට ප්රායෝගිකව වැදගත් වන, අසාර්ථක වීමේ ඉඩකඩ ඉතා අඩු විසඳුම් බිහි කිරීමටත් හැකියාව ලැබේ.
